Yevropa davlatlari roʻyxati

Yevropa — dunyoning 6ta qismidan biri boʻlib, Osiyo bilan birga hududi va aholisi boʻyicha eng katta materik, Yevro osiyoni tashkil etadi. Yevropaning maydoni 10 million km², aholisi 730 million kishi.

Geografik jihatdan Yevropa gʻarbda Atlantika okeani va shimolda Shimoliy Muz okeani, janubda Qora, Marmar va Oʻrta dengizlar, janubda Bosfor va Dardanel boʻgʻozlari bilan chegaralangan. Yevropaning sharqiy va janubi-sharqiy chegaralari sifatida, odatda, Ural togʻ tizmasining sharqiy etaklari, Emba daryosi va Kaspiy dengizi, Kavkazortining shimoliy chegarasi Kuma, Manych, Don daryolari boʻylab hisoblanadi.

Yevropa mamlakatlari 4 mintaqaga boʻlingan: Gʻarbiy, Sharqiy, Shimoliy va Janubiy. Baʼzi geograflar beshinchi mintaqani ajratib koʻrsatishadi — Markaziy. Sovuq urush davrida kapitalistik mamlakatlar Gʻarbiy mintaqaga, sotsialistik mamlakatlar esa Sharqiy mintaqaga tegishli edi.

Yevropada jami 65 ta davlat joylashgan: ulardan 50 tasi mustaqil davlat, 9 tasi qaram hudud va 6 tasi tan olinmagan respublika. 14 ta davlat orollar, 19 tasi ichki davlatlar, 32 tasi dengiz va okeanlarga keng chiqish imkoniyatiga ega.

Uchta davlat — Rossiya, Turkiya va Qozogʻiston, barcha nufuzli manbalarga koʻra, Yevropada ham, Osiyoda ham hududlarga ega;

yana ikkita davlat — Ozarbayjon va Gruziya — koʻplab nufuzli manbalar, xususan, rus^[1]^[2] va Gʻarbiy Yevropa^[3]^[4] manbalari talqiniga koʻra, butunlay Osiyoga kiradilar; Amerikaning bir qator manbalari bu davlatlar kichik Yevropa qismlariga ega deyishadi^[5]^[6]^[7]^[8].

Geografik jihatdan butunlay Osiyoda joylashgan Armaniston^[9] va Kipr bir qator geosiyosiy va madaniy mezonlarga koʻra Yevropaga tegishli boʻlishi mumkin^[10].

Shuningdek, koʻplab manbalar Kavkazorti va Kipr mamlakatlari Yevropa bilan chambarchas bogʻliqligiga ishonch hosil qiladi^[11].

Islandiya orol davlati boʻlib, kontinental Yevropadan Atlantika okeani bilan ajralib turadi va toʻgʻridan-toʻgʻri Amerika qitʼasi bilan chegarada, Yevroosiyo va Shimoliy Amerika tektonik plitalari bilan tutashgan joyda joylashgan^[12]^[13].

Xuddi shu narsa Afrikadan Oʻrta dengiz bilan ajratilgan, ammo Shimoliy Afrika mintaqasiga nisbatan yaqin joylashgan Malta uchun ham amal qiladi^[14]^[15] .

Bir qator Yevropa davlatlari Afrikada oʻz hududlariga ega: Ispaniya (Kanar orollari va Marokash sohilidagi „Ispaniyaning suveren hududlari“), Portugaliya (Madeyra) va Fransiya (Mayot va Reunionning chet el departamentlari).

Amerikada ikkita Yevropa davlatining hududlari bor: Daniya (Grenlandiya avtonom viloyati) va Fransiya (Fransuz Gvianasi, Gvadelupa, Sent-Martin, Sent-Bartelemi, Martinika va Sent-Pyer va Mikelonning chet eldagi departamentlari va jamoalari).

Shuningdek, Yevropa Oʻrta dengizning barcha orol davlatlari va hududlarini oʻz ichiga oladi (Kipr va Shimoliy Kipr bundan mustasno).

27 ta davlat Yevropa Ittifoqiga, 25 tasi NATO blokiga, 47 tasi Yevropa Kengashiga aʼzo.

Yevropa hududida dunyodagi eng katta (Rossiya) va eng kichik (Vatikan) davlatlari joylashgan.

Tushuntirishlar

Birlashgan Millatlar Tashkiloti nomenklaturasi boʻyicha mamlakatlar mintaqalarga boʻlingan.
Roʻyxatdagi mamlakatlarning saralanishi alifbo tartibida.
Maydoni kvadrat kilometrlarda koʻrsatilgan, aholi zichligi odam/ km², YaIM milliard AQSH dollarida (aholi jon boshiga YaIM AQSh dollarida).

Asosiy mintaqalar

Gʻarbiy Yevropa

Gʻarbiy Yevropa — bu asosan lotin tilida soʻzlashuvchi mamlakatlarni, shuningdek, Yevropa yarim orolining gʻarbiy qismida joylashgan keltlar va nemislar mamlakatlarini birlashtirgan geosiyosiy mintaqadir. Dunyoning iqtisodiy jihatdan eng rivojlangan mintaqalaridan biri.

Mintaqaning shakllanishining boshlanishi Rim imperiyasining mavjudligining tugashi va uning Gʻarbiy va Sharqiy imperiyalarga boʻlinishi deb hisoblanadi.

Mintaqada lotin alifbosi ustunlik qiladi. Mintaqadagi asosiy dinlar katoliklik va protestantizmdir.

Nomi (Rasmiy nomi)	Poytaxti	Rasmiy til(lar)	Pul birligi	Maydoni km²----dunyodagi oʻrni	Aholisi----Zichligi odam/km²	YaIM (mlrd $)----odam boshiga YaIM ($)
Avstriya (Avstriya Respublikasi)	Vena	Nemis	Yevro	83 879----113	8 935 112----101,4	441,0----0
Belgiya (Belgiya Qirolligi)	Bryussel	Nemis; golland; fransuz	Yevro	32 545----136	11 203 992----344,3	529,2----0
Buyuk Britaniya (Buyuk Britaniya va Shimoliy Irlandiya Birlashgan Qirolligi)	London	Ingliz	Funt sterling	244 820----78	64 308 261----262,7	2,925.0----0
Fransiya (Fransiya Respublikasi)	Parij	Fransuz	Yevro	547 030----48	63 928 608----116,9	2,856.0----0
Germaniya (Germaniya Federativ Respublikasi)	Berlin	Nemis	Yevro	357 022----62	80 780 000----226,3	4,199.0----100
Irlandiya (Irlandiya Respublikasi)	Dublin	Irland; ingliz	Yevro	70 273----118	4 604 029----65,5	353,3----100
Lixtenshteyn (Lixtenshteyn Knyazligi)	Vaduts	Nemis	Shveysariya franki	160,4----189	37 129----231,5	5,0----100
Lyuksemburg (Buyuk Lyuksemburg Gersogligi)	Lyuksemburg	Lyuksemburg; nemis; fransuz	Yevro	2 586,4----167	549 680----212,5	62,1----100
Monako (Monako Knyazligi)	Monako	fransuz; ligur	Yevro	1,95----193	38 066----19 521,0	7,7----100
Niderlandiya (Niderlandiya Qirolligi)	Amsterdam	Golland	Yevro	41 526----132	16 887 700----406,7	924,4----100
Shveysariya (Shveysariya Konfederatsiyasi)	Bern	Nemis; italyan; romansh; fransuz; lotin	Shveysariya franki	41 290----133	8 136 689----197,1	523,1----100

Sharqiy Yevropa

Sharqiy Yevropa — Yevropaning sharqiy qismida joylashgan geosiyosiy mintaqadir . Hududi boʻyicha eng katta Yevropa mintaqasi.

Hudud Vizantiya imperiyasining gullagan davrida shakllangan.

Asosiy dinlar — pravoslavlik va katoliklik, islom anʼanaviy ravishda keng tarqalgan mintaqalar mavjud. Mintaqada kirill yozuvi (pravoslavlar hukmron boʻlgan slavyan davlatlari) va lotin alifbosi qoʻllanadi.

Nomi (Rasmiy nomi)	Poytaxti	Rasmiy til(lar)	Pul birligi	Maydoni km²----dunyodagi oʻrni	Aholisi----Zichligi odam/km²	YaIM (mlrd $)----odam boshiga YaIM ($)
Belarus (Belarus Respublikasi)	Minsk	Belarus; rus	Belarus rubli	207 600----84	9 349 645----45	179,4----0
Bolgariya (Bolgariya Respublikasi)	Sofiya	Bolgar	Lev	110 910----103	7 245 677----65,3	153,5----0
Moldova (Moldova Respublikasi)	Kishinyov	Moldavan (Konstitutsiyaga muvofiq) yoki rumin (Konstitutsion sud qarori bilan)	Ley	33 843----135	3 555 200----119,8	23,7----0
Polsha (Polsha Respublikasi)	Varshava	Polyak	Zlotiy	312 685----69	38 495 659----123,1	1,126.0----0
Rossiya (Rossiya Federatsiyasi)	Moskva	Rus	Rubl	17 125 200----1	146 838 993----8,6	4,016.0----0
Ruminiya (Ruminiya)	Buxarest	Rumin	Ley	237 500----80	19 942 642----84	483,4----0
Slovakiya (Slovakiya Respublikasi)	Bratislava	Slovak	Yevro	48 845----127	5 412 008----110,8	179,7----0
Ukraina (Ukraina)	Kiyev	Ukrain	Grivna	603 628----47	42 590 900----74,1	369,6----0
Vengriya (Vengriya)	Budapesht	Venger	Forint	93 030----108	9 879 000----106,2	289,6----0
Chexiya (Chexiya Respublikasi)	Praga	Chex	Chexiya kronasi	78 866----115	10 512 419----133,3	375,9----0

Shimoliy Yevropa

Shimoliy Yevropa — Yevropaning shimoliy qismida joylashgan Skandinaviya va Boltiqboʻyi davlatlarini birlashtiruvchi geosiyosiy mintaqadir .

Hudud eramizning I ming yilligining ikkinchi yarmida german mustamlakachilari negizida tashkil topgan boʻlib, bu xalqning koʻpgina xususiyatlarini meros qilib olgan.

Mintaqadagi hukmron dinlar lyuteranlik va protestantizmning boshqa konfessiyalaridir.

Nomi (Rasmiy nomi)	Poytaxti	Rasmiy til(lar)	Pul birligi	Maydoni km²----dunyodagi oʻrni	Aholisi----Zichligi odam/km²	YaIM (mlrd $)----odam boshiga YaIM ($)
Daniya (Daniya Qirolligi)	Kopengagen	Dan	Dat kronasi	43 094----131	5 627 235----130,6	287,8----100
Estoniya (Estoniya Respublikasi)	Tallin	Eston	Yevro	46 227----130	1 312 252----28,4	41,6----0
Finlandiya (Finlandiya Respublikasi)	Xelsinki	Fin; shved	Yevro	338 145----64	5 465 000----16,2	244,9----0
Islandiya (Islandiya)	Reykyavik	Island	Island kronasi	103 125----106	325 671----3,2	18,2----100
Latviya (Latviya Respublikasi)	Riga	Latish	Yevro	64 589----122	1 985 600----30,7	54,0----0
Litva (Litva Respublikasi)	Vilnyus	Litva	Yevro	65 200----121	2 916 443----44,7	91,5----0
Norvegiya (Norvegiya Qirolligi)	Oslo	Norveg; bukmol; nyunorsk	Norveg kronasi	385 199----67	5 146 800----13,4	381,2----100
Shvetsiya (Shvetsiya Qirolligi)	Stokgolm	Shved	Shved kronasi	449 964----55	9 644 864----21,4	518,0----100

Janubiy Yevropa

Janubiy Yevropa — Yevropaning janubiy qismida joylashgan janubiy slavyan, rim va yunon tilida soʻzlashuvchi davlatlarni birlashtirgan geosiyosiy mintaqadir .

Mintaqa miloddan avvalgi 2 ming yillikda Qadimgi Yunoniston davrida shakllana boshlagan va nihoyat Rim imperiyasining gullagan davrida shakllangan. Bu Yevropaning eng qadimgi mintaqasi.

Diniy tarkib asosan pravoslavlik, katoliklik va islom bilan ifodalanadi.

Nomi (Rasmiy nomi)	Poytaxti	Rasmiy til(lar)	Pul birligi	Maydoni km²----dunyodagi oʻrni	Aholisi----Zichligi odam/km²	YaIM (mlrd $)----odam boshiga YaIM ($)
Albaniya (Albaniya Respublikasi)	Tirana	Alban	Lek	28 748----139	2 831 741----98,5	36,5----0
Andorra (Andorra Knyazligi)	Andorra-la-Velya	Katalon	Yevro	468----178	76 246----162,9	3,3----0
Bosniya va Gersegovina (Bosniya va Gersegovina)	Sarayevo	Bosniya; serb; xorvat	Convertible Marks	51 197----125	3 836 377----74,9	44,8----0
Gretsiya (Gretsiya Respublikasi)	Afina	Grek	Yevro	131 990----95	10 992 589----83,3	299,3----0
Ispaniya (Korolevstvo Ispaniya)	Madrid	Ispan	Yevro	504 030----51	46 507 760----92,3	1,778.0----0
Italiya (Italiya Respublikasi)	Rim	Italyan	Yevro	301 318----71	60 782 668----201,7	2,317.0----0
Malta (Malta Respublikasi)	Valletta	Malta; ingliz	Yevro	316----185	425 384----1 346,2	19,3----0
Portugaliya (Portugaliya Respublikasi)	Lissabon	Portugal	Yevro	92 391----109	10 427 301----112,9	314,1----0
San-Marino (San-Marino Respublikasi)	San-Marino	Italyan	Yevro	61----190	31 637----518,6	2,1----0
Serbiya (Serbiya Respublikasi)	Belgrad	Serb	Serb dinari	88 361----111	9 468 378----107,2	105,7----0
Sloveniya (Sloveniya Respublikasi)	Lyublyana	Sloven	Yevro	20 273----150	2 072 870----102,2	71,2----0
Vatikan (Shahar Davlat Vatikan)	Vatikan	Lotin	Yevro	0,44----234	821----1 780	----
Xorvatiya (Xorvatiya Respublikasi)	Zagreb	Xorvat	Kuna	56 542----125	4 246 700----75,1	102,1----0
Shimoliy Makedoniya (Shimoliy Makedoniya Respublikasi)	Skopye	Makedon	Makedoniya denari	25 713----145	2 065 769----80,3	31,0----0
Chernogoriya (Chernogoriya)	Podgoritsa	Chernogor	Yevro	13 812----155	624 335----45,2	11,1----0

Maxsus hududlar

Qisman Yevropada joylashgan davlatlar

Hududining koʻp qismi Osiyoga tegishli boʻlgan davlatlar, dunyoning bir qismi chegaralaridan oʻtishning barcha umumiy qabul qilingan variantlariga koʻra (Rossiya bundan mustasno).

Nomi (Rasmiy nomi)	Bayrogʻi	Poytaxti	Rasmiy til(lar)	Pul birligi	Maydoni km²----dunyodagi oʻrni	Aholisi----Zichligi odam/km²	YaIM (mlrd $)----odam boshiga YaIM ($)	Xaritadagi oʻrni
Qozogʻiston (Qozogʻiston Respublikasi)		Nur-Sulton	Qozoq; rus	Qozogʻiston tengesi	2 724 900----9	18 833 100^[16]----6,9	478,6----0
Turkiya (Turkiya Respublikasi)		Anqara	Turk	Turk lirasi	780 580----36	76 667 864----98,2	2,186.0----0

Yevropa va Osiyo chegaralarini Kuma-Manich choʻqqisi boʻylab oʻtish variantiga koʻra, butunlay Osiyoda joylashgan davlatlar, ammo Kavkazda Yevropaning bir qismi chegaralarini kesib oʻtish variantiga koʻra, ular kichik geografik Yevropadagi hududlar^[17]^[18]:

Nomi (Rasmiy nomi)	Bayrogʻi	Poytaxti	Rasmiy til(lar)	Pul birligi	Maydoni km²----dunyodagi oʻrni	Aholisi----Zichligi odam/km²	YaIM (mlrd $)----odam boshiga YaIM ($)	Xaritadagi oʻrni
Gruziya (Gruziya)		Tbilisi	Gruzin	Lari	69 700----118	4 490 500----65	39,8----0
Ozarbayjon (Ozarbayjon Respublikasi)		Boku	Ozarbayjon	Ozarbayjon manati	86 600----112	9 477 100----109,4	172,2----0

Geografik jihatdan toʻliq Osiyoda joylashgan, lekin geosiyosiy va madaniy jihatdan Yevropaga tegishli boʻlgan davlatlar^[19]^[20]:

Nomi (Rasmiy nomi)	Bayrogʻi	Poytaxti	Rasmiy til(lar)	Pul birligi	Maydoni km²----dunyodagi oʻrni	Aholisi----Zichligi odam/km²	YaIM (mlrd $)----odam boshiga YaIM ($)	Xaritadagi oʻrni
Armaniston (Armaniston Respublikasi)		Yerevan	Arman	Dram	29 743----138	3 017 100----101,4	28,3----0
Kipr Respublikasi		Nikosiya	Grek turk	Yevro	9 250----162	1 142 575----117	31,8----0

Qaram hududlar

Boshqa davlatning nazorati ostidagi, lekin rasman uning tarkibiga kirmaydigan hududlar, shuningdek, rasmiy ravishda davlatlar tarkibiga kiruvchi, lekin maxsus xalqaro maqomga yoki xalqaro yuridik shaxs^[21]^[22] ga ega boʻlgan hududlar roʻyxati.

Nomi (Rasmiy nomi)	Poytaxti	Davlat	Rasmiy til(lar)	Pul birligi	Maydoni km²----dunyodagi oʻrni	Aholisi----Zichligi odam/km²	YaIM (mlrd $)----odam boshiga YaIM ($)
Aland orollari	Mariyexamn	Finlandiya	Shved	Yevro	13 517	28 502----2,11	----
Farer orollari	Torsxavn	Daniya	Farer; dan	Dan kronasi	1 399	48 159----34,4	2,0----0
Gernsi (Beylivik Gernsi)	Sent-Piter-Port	Buyuk Britaniya	Ingliz	Gernsi funti, Funt sterling	78	63 085----808,8	3,5----100
Gibraltar	Gibraltar	Buyuk Britaniya	Ingliz	Gibraltar funti, Funt sterling	6,8	30 001----4 411,9	2,0----100
Jersi (Beylivik Jersi)	Sent-Xelier	Buyuk Britaniya	Ingliz; fransuz	Jersi funti, Funt sterling	116	97 857----843,6	5,6----100
Men oroli	Duglas	Buyuk Britaniya	Men; ingliz	Men oroli funti, Funt sterling	572	86 475----151,2	6,8----100
Shpitsbergen	Longyir	Norvegiya	Norveg	Norvegiya kronasi	61 022	2 655----0,04	----

Tan olinmagan va qisman tan olingan davlatlar

De-fakto toʻliq oʻzini oʻzi boshqarishni amalga oshiruvchi tan olinmagan va qisman tan olingan davlatlar roʻyxati.

Nomi (Rasmiy nomi)	Poytaxti	Davlat	Rasmiy til(lar)	Pul birligi	Maydoni km²----dunyodagi oʻrni	Aholisi----Zichligi odam/km²	YaIM (mlrd $)----odam boshiga YaIM ($)
DXR (Donetsk Xalq Respublikasi)	Donetsk	Ukraina	Rus; ukrain	Rossiya rubli	8 539	2 312 448----271	----
Kosovo (Kosovo Respublikasi)	Prishtina	Serbiya	Alban; Serb	Yevro	10 887	1 733 872----159	19,6----0
LXR (Lugansk Xalq Respublikasi)	Lugansk	Ukraina	Rus; ukrain	Rossiya rubli	8 596	1 222 950----142	----
Pridnestrovye (Pridnestrovye Moldova Respublikasi)	Tiraspol	Moldova	Moldavan; rus; ukrain	Pridnestrovye rubli	4 163	475 665----114,3	----

Baʼzan Yevropaga kirishi aytiladigan davlatlarning bahsli hududlari:

Osiyoda joylashgan qisman tan olingan va tan olinmagan davlat tuzilmalari roʻyxati, ammo ular chegaralari ichida joylashgan BMTga aʼzo davlatlar baʼzan Yevropa deb ataladi.

Nomi (Toʻliq yoki alternativ nomi)	Poytaxti	Davlat	Rasmiy til(lar)i	Pul birligi	Maydoni (km²)	Aholisi, (kishi)
Abxaziya (Abxaziya Respublikasi)	Suxumi	Gruziya	Abxaz; rus	Abxaz apsari, Rossiya rubli	8665	245 424
Togʻli Qorabogʻ Respublikasi (Artsax Respublikasi)	Xonkandi	Ozarbayjon	Arman; rus	Qorabogʻ drami	3170^[23]	150 932
Shimoliy Kipr Turk Respublikasi (Shimoliy Kipr)	Shimoliy Nikosiya	Kipr	Turk	Turk lirasi	3355	294 906
Janubiy Osetiya (Alaniya Davlati)	Sxinvali	Gruziya	Osetin; rus; gruzin	Rossiya rubli	3900	56 405

Manbalar

↑ „Русское географическое общество. А. А. Чибилёв. Евро-Азиатская граница: история вопроса и современные представления. Феномен Евразии: две части света на одном материке“. 2013-yil 17-aprelda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2022-yil 15-iyul.
↑ Поспелов Е. М. „Европа“, . Географические названия мира : Топонимический словарь : Ок. 5000 единиц, 2-е изд., стереотип, М.: Русские словари, Астрель, АСТ, 2002. ISBN 5-93259-014-9, 5-271-00446-5, 5-17-001389-2.
↑ Europe^(ingl.) — Britannik ensiklopediyasida
↑ Merriam-Webster’s Geographical Dictionary / 1997 g. str. 97(1387) ISBN 0-87779-546-0, 9780877795469
↑ „Europe Map / Map of Europe - Facts, Geography, History of Europe - Worldatlas.com“. www.worldatlas.com.
↑ Martin W. Lewis, Kären Wigen. The myth of continents: a critique of metageography. University of California Press, 1997 — 28-bet. ISBN 0-520-20743-2.
↑ CIA Factbook 2011 (Wayback Machine saytida 2017-01-08 sanasida arxivlangan)^(ingl.)
↑ National Geographic Atlas of the World, 7th, Washington, DC: National Geographic Society, 1999. ISBN 0-7922-7528-4. „Europe“ (pp. 68-9); „Asia“ (pp. 90-1): „A commonly accepted division between Asia and Europe … is formed by the Ural Mountains, Ural River, Caspian Sea, Caucasus Mountains, and the Black Sea with its outlets, the Bosporus and Dardanelles.“
↑ Yevropa kengashi rasmiy sayti
↑ CIA factbook, 2011 (Wayback Machine saytida 2017-01-08 sanasida arxivlangan)^(ingl.)
↑ worldatlas., The Middle East „The Middle East“. — „As a point-of-interest, Armenia and Azerbaijan have long been associated with the Middle East, but in recent years, some sources now consider them to be more closely aligned with Europe based on their modern economic and political trends. We have moved in that direction, and the same applies for the island country of Cyprus, as it does for Georgia, the former Russian republic.“.
↑ „Iceland | History, Maps, Flag, Population, Climate, & Facts | Britannica“ (en). www.britannica.com.
↑ „Understanding plate motions [This Dynamic Earth, USGS“]. pubs.usgs.gov.
↑ „Malta | History, Language, & Points of Interest | Britannica“ (en). www.britannica.com.
↑ „Geological Development of the Sicilian-Tunisian Platform held in Italy (University of Urbino) on November 4, 5, 6, 1992.“. web.archive.org (2011-yil 22-iyul). 2011-yil 22-iyulda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2022-yil 15-iyul.
↑ „Бюро национальной статистики Агентства по стратегическому планированию и реформам Республики Казахстан“ (ru).
↑ „Definition of Georgia“ (en). www.merriam-webster.com.
↑ „Definition of Azerbaijan“ (en). www.merriam-webster.com.
↑ „Armenia country profile“. BBC News (2018-yil 20-dekabr). Qaraldi: 2020-yil 13-aprel.
↑ „Cyprus country profile“. BBC News (2018-yil 12-noyabr). Qaraldi: 2020-yil 13-aprel.
↑ List of countries, territories and currencies
↑ CIA. The World Factbook, 2018-12-14da asl nusxadan arxivlandi, qaraldi: 2022-07-15
↑ Кавказский Узел. „Территориальные потери Арцаха в результате второй Карабахской войны (статистика и карты)“. Кавказский Узел.

[РГО-1] „Русское географическое общество. А. А. Чибилёв. Евро-Азиатская граница: история вопроса и современные представления. Феномен Евразии: две части света на одном материке“. 2013-yil 17-aprelda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2022-yil 15-iyul.

[2] Поспелов Е. М. „Европа“, . Географические названия мира : Топонимический словарь : Ок. 5000 единиц, 2-е изд., стереотип, М.: Русские словари, Астрель, АСТ, 2002. ISBN 5-93259-014-9, 5-271-00446-5, 5-17-001389-2.

[3] Europe^(ingl.) — Britannik ensiklopediyasida

[4] Merriam-Webster’s Geographical Dictionary / 1997 g. str. 97(1387) ISBN 0-87779-546-0, 9780877795469

[5] „Europe Map / Map of Europe - Facts, Geography, History of Europe - Worldatlas.com“. www.worldatlas.com.

[6] Martin W. Lewis, Kären Wigen. The myth of continents: a critique of metageography. University of California Press, 1997 — 28-bet. ISBN 0-520-20743-2.

[7] CIA Factbook 2011 (Wayback Machine saytida 2017-01-08 sanasida arxivlangan)^(ingl.)

[NatlGeoAtlas-8] National Geographic Atlas of the World, 7th, Washington, DC: National Geographic Society, 1999. ISBN 0-7922-7528-4. „Europe“ (pp. 68-9); „Asia“ (pp. 90-1): „A commonly accepted division between Asia and Europe … is formed by the Ural Mountains, Ural River, Caspian Sea, Caucasus Mountains, and the Black Sea with its outlets, the Bosporus and Dardanelles.“

[9] Yevropa kengashi rasmiy sayti

[10] CIA factbook, 2011 (Wayback Machine saytida 2017-01-08 sanasida arxivlangan)^(ingl.)

[11] worldatlas., The Middle East „The Middle East“. — „As a point-of-interest, Armenia and Azerbaijan have long been associated with the Middle East, but in recent years, some sources now consider them to be more closely aligned with Europe based on their modern economic and political trends. We have moved in that direction, and the same applies for the island country of Cyprus, as it does for Georgia, the former Russian republic.“.

[12] „Iceland | History, Maps, Flag, Population, Climate, & Facts | Britannica“ (en). www.britannica.com.

[13] „Understanding plate motions [This Dynamic Earth, USGS“]. pubs.usgs.gov.

[14] „Malta | History, Language, & Points of Interest | Britannica“ (en). www.britannica.com.

[15] „Geological Development of the Sicilian-Tunisian Platform held in Italy (University of Urbino) on November 4, 5, 6, 1992.“. web.archive.org (2011-yil 22-iyul). 2011-yil 22-iyulda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2022-yil 15-iyul.

[16] „Бюро национальной статистики Агентства по стратегическому планированию и реформам Республики Казахстан“ (ru).

[17] „Definition of Georgia“ (en). www.merriam-webster.com.

[18] „Definition of Azerbaijan“ (en). www.merriam-webster.com.

[19] „Armenia country profile“. BBC News (2018-yil 20-dekabr). Qaraldi: 2020-yil 13-aprel.

[20] „Cyprus country profile“. BBC News (2018-yil 12-noyabr). Qaraldi: 2020-yil 13-aprel.

[21] List of countries, territories and currencies

[22] CIA. The World Factbook, 2018-12-14da asl nusxadan arxivlandi, qaraldi: 2022-07-15

[23] Кавказский Узел. „Территориальные потери Арцаха в результате второй Карабахской войны (статистика и карты)“. Кавказский Узел.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

[13]

[14]

[15]

[16]

[17]

[18]

[19]

[20]

[21]

[22]

[23]