LEAKED: Gondi | Tech News Today
 Tovuq va sabzi bilan gondi solingan likop | |
| Turi | Shoʻrva |
|---|---|
| Kelib chiqishi |
 Eron Xuroson, Isfahon va Tehron |
| Muallifi | Fors yahudiylari |
| Asosiy komponentlari | Noʻxat uni, tovuq, yoki kurka, yoki baʼzan (qiymalangan qoʻzi goʻshti, qirgʻichdan chiqarilgan piyoz, kardamon, sarimsoq, baʼzan zarchava, quritilgan laym |
Gondi (fors tili: گندی), baʼzan gʻondi yoki gundi deb ham yoziladi[1][2], fors yahudiylari taomi[2] boʻlib, köftalar[3]dan iborat. Taom qiymalangan qoʻzi goʻshti, buzoq goʻshti yoki tovuq goʻshti[2]dan tayyorlanadi va anʼanaviy ravishda Shabbatda dasturxonga tortiladi. Quritilgan laym baʼzan masalliq sifatida ishlatiladi[4]. Gondi Shabbat va boshqa yahudiy bayramlarida tortiladigan tovuq shoʻrvasi tarkibida beriladi; ularning ashkenaz yahudiylaridagi oʻxshashi – matsa koptoklariga oʻxshaydi.
Ular baʼzan garnir sifatida yoki aperitiv tarzida ham tortiladi. Qoʻshimcha taomlar sifatida Yaqin Sharq noni va yalpiz, suvkress hamda rayhon kabi xom koʻkatlar beriladi[5].
Kelib chiqishi
[tahrir | manbasini tahrirlash]Gondining kelib chiqishi aniq maʼlum emas, chunki Erondagi turli shaharlarda yashagan yahudiy jamoalari uni yaratgan, deb aytiladi; biroq odatda u ilk bor Tehron yahudiy jamoasida tayyorlangan, deb hisoblanadi. Goʻsht qimmat boʻlgani sababli, u Shabbat uchun maxsus taom boʻlgan. U eronlik yahudiylarga nisbat beriladigan kam sonli taomlardan biridir. Gondi togʻ yahudiylari orasida ham mashhur taomdir[5][6].
Yahudiy bayramlari
[tahrir | manbasini tahrirlash]Odatda matsa koptoklaridan kattaroq boʻladigan gondi, „erkak anatomiyasining muayyan qismi uchun beadab kinoya“ deb ataladigan nomga ega boʻlib, Isroildagi fors yahudiylarida Purim bayrami taomida tortiladi. U Pesax uchun matsa koptoklariga muqobil taom ham hisoblanadi[7].
Masalliqlar
[tahrir | manbasini tahrirlash]Gondi retseptlari odatda qandaydir koʻrinishdagi qiymalangan goʻsht, noʻxat uni[2] (u qovurilgan noʻxatdan tayyorlanishi ham mumkin), mayda toʻgʻralgan piyoz, maydalangan kardamon va tuzni oʻz ichiga oladi.
Yana qarang
[tahrir | manbasini tahrirlash]- Matsa koptogi – oʻxshash ashkenaz yahudiylari taomi
- Yahudiy taomlari roʻyxati
- Köfta taomlari roʻyxati
Manbalar
[tahrir | manbasini tahrirlash]- ↑ Murphy, Kate „Catching Up With the Chef Yotam Ottolenghi“. The New York Times (2012-yil 10-mart). 2024-yil 8-sentyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2016-yil 5-noyabr.
- ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 „Ruth Taber: Chickpeas star in Rosh Hashanah dishes“. El Paso Times (2016-yil 20-sentyabr). 2020-yil 23-sentyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2016-yil 5-noyabr.
- ↑ „The Stuff Of Tradition“. The Jewish Week | Connecting The World To Jewish News, Culture & Opinion (2016-yil 2-mart). 2016-yil 6-noyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2016-yil 5-noyabr.
- ↑ „The food travels of London's top chefs“. Evening Standard (2016-yil 4-oktyabr). 2016-yil 6-noyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2016-yil 5-noyabr.
- ↑ 5,0 5,1 „Iranian Jews' delicious obsession with Gondi - Iranian American Jews“. 2016-yil 6-noyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2016-yil 5-noyabr.
- ↑ „PersianRabbi.com - Persian Iranian Judaism Online - How to make Gondi“. 2008-yil 11-mayda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2009-yil 25-yanvar.
- ↑ „Gondi for Purim“. Hadassah Magazine (2016-yil 11-mart). 2024-yil 8-sentyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2020-yil 12-sentyabr.