CONFIRMED: Al Adliy - Full Coverage

Al-Adliy ar-Rumiy (arabcha: العدلي الرومي‎‎) - shaxmatning qadimiy shakli boʻlgan shatranj oʻyini ustasi va nazariyotchi. Asli Anadoludan boʻlgan^[1]. 842-yilda shatranj haqidagi ilk risolalardan biri "Kitob ash-shatranj" asarini yozgan^[2].

AL-Adliy IX asrda^[3] xalifa al-Vosiq hukmronligi davrida eng kuchli shatranj ustasi sifatida tan olingan^[4], biroq keyinchalik al-Mutavakkil hukmronligining boshida ar-Roziyga yutqazgan^[2].

Al-Adliy risolasida oʻzidan avvalgi shatranj ustalarining gʻoyalarini jamlagan. Garchi kitobning oʻzi yoʻqolgan boʻlsa-da, undagi masalalar keyingi avlod mualliflari asarlarida saqlanib qolgan^[4].

Al-Adliyning ishlari asosida shatranjning mashhur masalalaridan biri Dilorom masalasining variantlaridan biri yuzaga kelgan^[2], bu keyinchalik as-Suliy nomi bilan bogʻlangan^[2] va „Dilorom moti“ deb atalgan. XV asr boshlariga oid bir qoʻlyozmada bu masalaga oʻxshash holat tasvirlangan va unda Dilorom ismli qul haqida hikoya keltirilgan. U mashhur shatranj ustasining eng sevimli xizmatkori boʻlgan va xoʻjayini ogʻir oʻyinda yutqazishga yaqin boʻlgan paytda ushbu kombinatsiyani topib bergan^[5].

• Giffard, Nicolas; Biénabe, Alain. Le Nouveau Guide des échecs. Traité complet (fr). Robert Laffont, coll. «Bouquins», 2009 — 1710-bet. ISBN 978-2-221-11013-3. 
• Le Lionnais, François; Maget, Ernst. Dictionnaire des échecs (fr). Paris: Presses universitaires de France, 1967 — 432-bet. 
• Hooper, David; Whyld, Ken. The Oxford Companion To Chess. Oxford University Press, 1992. ISBN 0-19-866164-9. 
• Murray, H. J. R.. A History of Chess. Oxford University Press, 1913 — 879-bet. ISBN 0-19-827403-3.