REPORT: Abdulhadi as Soudiy masjidi | Latest Update
| Masjid | |
 | |
| 2017-yilda vayronaga aylangan masjid, markaziy xonaning bir devori hanuz tik holda saqlanib qolgan | |
| Mamlakat |  Yaman
|
| Hudud | Janubiy Arabiston |
| Shahar | Taiz |
| Koordinatalar | 13°34′11″N 44°00′29″E / 13.5696218°N 44.0079645°E |
| Meʼmoriy uslub | Islom meʼmorchiligi |
Abdulhadi as-Soudi masjidi (arabcha: مسجد عبد الهادي السودي) – Yamanning Taiz shahrida joylashgan, hozirda vayron qilingan tarixiy masjid. U yerda dafn etilgan ulamo va shoir Abdulhadi as-Soudiy hamda uning ayrim oila aʼzolari sharafiga nomlangan. Masjid 2016-yilda al-Qoida safidan boʻlgan deb xabar qilingan jangarilar tomonidan vayron qilingan.
Tarixi
[tahrir | manbasini tahrirlash]Masjid dastlab Tohiriylar sulolasi hukmronligining soʻnggi yillarida qurilgan, soʻngra Yaman ustidan Usmoniylar imperiyasi hukmronligi davrida taʼmirlangan[1][2]. Mashhur shoir va ulamo Abdulhadi as-Soudiy masjid ichidagi „Qubbat Abdulhadi as-Soudiy“ nomi bilan tanilgan xonaga dafn etilgan[3].
Meʼmorchiligi
[tahrir | manbasini tahrirlash]Masjid binosi bir qavatli boʻlib, hovli va soʻfiylar yigʻilishlari uchun moʻljallangan joyga ega edi. Katta oq gumbaz bino ustini bezab turgan. Ushbu gumbaz 2016-yildagi vayronagarchilikka qadar Yemandagi eng yirik masjid gumbazlaridan biri hisoblangan[1][4][5]. Masjidga nomi berilgan shaxs va boshqa ayrim soʻfiy avliyolar jasadlari qoʻyilgan maqbarani oʻz ichiga olgan „Qubbat Abdulhadi as-Soudiy“ nomli xonaning ustida ham gumbaz boʻlgan[2][3]. Masjid ortida qabriston ham mavjud boʻlib, ushbu qabriston 2016-yilgi voqeadan keyin ham faoliyatini davom ettirmoqda[3].
Tahqirlanishi
[tahrir | manbasini tahrirlash]2015-yildagi vandalizm
[tahrir | manbasini tahrirlash]2015-yil sentyabr oyida Abdulhadi as-Soudiy masjidi jangarilar tomonidan vayron qilingan va talangan[1][2]. Xabarlarga koʻra, ular masjiddan mebel, kulolchilik buyumlari va ayrim bezak elementlarini oʻgʻirlagan. Xabar berilishicha, Abdulhadi as-Soudiy hamda boshqa soʻfiy avliyolarning jasadlari ham qabrlaridan qazib olingan[2].
2016-yildagi vayron qilinishi
[tahrir | manbasini tahrirlash]Abdulhadi as-Soudiy masjidi soʻnggi marta 2016-yilda vayron qilingan, oʻshanda jangarilar masjid ichiga portlovchi moddalar qoʻyib, ularni portlatish orqali masjid va maqbarani butunlay yoʻq qilgan[1][3][4]. Baʼzi ommaviy axborot vositalari bergan maʼlumotlarga koʻra, jangarilar al-Qoida aʼzolari boʻlgan[3][4], boshqa manbalarda esa ularning IShID tomonidan qoʻllab-quvvatlangani aytilgan[6]. Al-Arabiya telekanali xabariga koʻra, Abu al-Abbos ismli bir salafiy yetakchi tunda jangarilarni masjidga boshlab kirgan, shunda ular binoning ichiga portlovchi moddalarni sezdirmasdan joylashtirishgan[4]. 2020-yil holatiga koʻra, bu joy hanuz vayron holatda boʻlib, qayta qurilmagan[3]. Google Maps sunʼiy yoʻldosh tasvirlari ham ushbu maʼlumotni tasdiqlaydi.
Yana qarang
[tahrir | manbasini tahrirlash]
- Yamandagi masjidlar roʻyxati
- Islomiy davlat tomonidan madaniy merosning vayron qilinishi
- Yamanda islom
Manbalar
[tahrir | manbasini tahrirlash]- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 Al-Omari, Walid. „The bombing of the mosque and shrine of Abdulhadi as-Soudi in Taiz“. Sana'a News (2016-yil 30-iyul).
- ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 „The Abdulhadi as-Soudi Mosque and Shrine in Taiz is being vandalized and looted by extremists“. Khabar Agency (2015-yil 16-sentyabr).
- ↑ 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 „The most important religious monuments which the extremists had destroyed“. Al Share'a (2020-yil 23-yanvar).
- ↑ 4,0 4,1 4,2 4,3 AFP, Aden. „Salafists blow up 16-century mosque in Yemen“. Alarabiya News (2016-yil 31-iyul).
- ↑ „Radicals blow up 16-century mosque in Yemen“ (en). Gulf Times (2016-yil 31-iyul). Qaraldi: 2024-yil 22-iyun.
- ↑ „Seen in pictures: ISIS bombed the shrine Qubbat Abdulhadi as-Soudi in the city of Taiz after they exhumed his grave“. Yemen Press (2016-yil 31-iyul).